چه چیزی طلا را از بین میبرد؟
طلای خالص یکی از مقاومترین فلزات گرانبها در برابر زنگزدگی و تغییر رنگ است، اما این به معنای آسیبناپذیر بودن آن نیست. ترکیب طلا با آلیاژهای دیگر برای افزایش استحکام، باعث میشود در برابر برخی مواد شیمیایی یا شرایط خاص محیطی واکنش نشان دهد. آشنایی با عواملی که میتوانند درخشندگی و زیبایی طلا را کاهش دهند، به شما کمک میکند از جواهرات خود بهتر مراقبت و در طول زمان ظاهر اولیهٔ آنها را حفظ کنید. در ادامه به پاسخ این سؤال میپردازیم که چه چیزی طلا را از بین میبرد؟
چه چیزی طلا را از بین میبرد؟
اگرچه طلا فلزی پایدار است، اما ترکیب آن با سایر فلزات در آلیاژها شرایط را تغییر میدهد. این اتفاق طلا را نسبت به برخی مواد شیمیایی حساستر میکند. برای مثال، کلر و ترکیبات آن از جمله مواد شناختهشدهای هستند که در تماس طولانیمدت باعث شکنندگی یا تغییر رنگ جواهرات و طلا میشوند. علاوه بر کلر، اسیدهای قوی مانند اسید نیتریک یا اسید هیدروکلریک در شرایط خاص هم روی طلا یا آلیاژهای آن اثر گذاشته و سطح آن را تخریب میکنند.
این واکنشها معمولاً در آزمایشگاهها یا محیطهای صنعتی رخ میدهند؛ اما گاهی نیز بهصورت ناخواسته در خانه اتفاق میافتند. حلالهای آلی مانند استون یا برخی پاککنندههای قوی میتوانند با زدودن لایههای محافظ یا چربیهای طبیعی روی جواهرات، سطح طلا را در برابر عوامل محیطی آسیبپذیرتر کنند. در این حالت، طلا ممکن است سریعتر کدر شود. در نهایت، حتی برخی مواد طبیعی مانند نمک یا اسیدهای ضعیف موجود در عرق بدن هم در طولانیمدت تغییراتی در ظاهر طلا ایجاد میکنند.
تاثیر مواد مختلف روی طلا
طلا زمانی که با آلیاژهای دیگر ترکیب میشود، در برابر برخی مواد شیمیایی واکنش نشان خواهد داد. تماس مداوم با کلر موجود در آب استخر یا مواد شوینده قوی باعث کدر شدن و حتی تضعیف ساختار طلا میشود. عطر، اسپری بدن، کرمهای آرایشی و مواد چرب نیز به مرور زمان جلای طبیعی طلا را کاهش میدهند و باعث مات شدن سطح آن میگردند. همچنین رطوبت، نمک موجود در آب دریا و آلودگی هوا از دیگر عواملی هستند که رنگ و درخشش طلا را تحت تأثیر قرار خواهند داد. برای حفظ زیبایی و دوام طلا، بهتر است هنگام استفاده از این مواد، از تماس مستقیم آنها با زیورآلات جلوگیری شود.
وایتکس
وایتکس یا محلولهای حاوی کلر یکی از مخربترین مواد برای طلا هستند. کلر میتواند با فلزات موجود در آلیاژ طلا واکنش دهد و باعث تغییر رنگ، لکههای سفید یا حتی ترکخوردگی سطح شود. تماس طولانیمدت با وایتکس باعث ازبینرفتن جلای طبیعی طلا شده و سطح آن را مات و غیرشفاف میکند. این تأثیر خصوصاً روی جواهرات با طراحی ظریف و با جزئیات زیاد شدیدتر است.
افرادی که از طلا و جواهرات استفاده میکنند باید هنگام استفاده از مواد شوینده حاوی کلر مانند وایتکس، آنها را از بدن خود جدا کنند. حتی تماس کوتاه هم میتواند در طولانیمدت اثرات منفی ایجاد کند. استفاده از دستکش و شستشوی سریع بعد از تماس با وایتکس، تا حدی از آسیب به طلا جلوگیری میکند. اما بهترین راه پیشگیری، اجتناب کامل از تماس طلا با این ماده است.
الکل
اگر چه که الکل معمولاً تأثیر مستقیم خورنده بر طلا ندارد، اما لایههای چربی طبیعی یا پوشش محافظ روی سطح جواهرات را از بین میبرد. این کار باعث میشود طلا در معرض هوا و سایر مواد شیمیایی حساستر و در طول زمان دچار مات شدگی یا لکه شود. برخی محصولات پاککننده حاوی الکل با افزودنیهای شیمیایی ترکیب شدهاند که باعث آسیب به آلیاژ طلا میشوند. باید این موارد را شناخت و مانع از تماس آنها با طلا شد.
جوهرنمک
جوهرنمک یا اسید هیدروکلریک با فلزات موجود در آلیاژ طلا واکنش داده و باعث تخریب سطح جواهرات میشود. تماس مستقیم طلا با جوهرنمک باعث ایجاد لکههای سیاه یا مات شدن سطح طلا میشود. حتی در موارد شدید میتواند باعث سوراخ شدن یا ترک سطح طلا هم گردد. حتی بخارات جوهرنمک در محیط بسته هم میتوانند به آلیاژ طلا آسیب برسانند. بنابراین نگهداری جواهرات در نزدیکی این ماده نیز خطرناک است. استفاده از تجهیزات محافظتی و اجتناب از قرار دادن طلا در تماس با جوهرنمک، تنها راه جلوگیری از آسیب احتمالی است.
استون
استون، که در لاکپاککنها و برخی حلالها وجود دارد، لایههای محافظ سطحی طلا را از بین میبرد. تماس طولانیمدت طلا با این ماده باعث کاهش جلای طبیعی و افزایش حساسیت طلا نسبت به لکه یا خوردگی میشود. اگرچه استون طلا را حل نمیکند، اما استفاده مکرر از آن روی جواهرات باعث آسیبهای تدریجی و کاهش زیبایی میشود. برای تمیز کردن طلا بهتر است از پارچههای نرم و محلولهای مخصوص جواهرات استفاده و از تماس مستقیم با استون اجتناب شود.
چسب قطرهای
چسب قطرهای حاوی مواد شیمیایی قوی است که به طلا آسیب میرساند. تماس مستقیم این ماده با طلا باعث لکهدار شدن، تغییر رنگ و چسبیدن مواد اضافی به سطح طلا میشود و تمیز کردن آن بسیار دشوار خواهد بود. اگر چسب قطرهای روی طلا ریخت، بهترین روش تمیز کردن سریع با آب و صابون ملایم است. همچنین باید از خراشیدن سطح طلا خودداری شود. جلوگیری از تماس جواهرات با چسب بهترین روش برای حفظ ظاهر و جلای طلا است.
جیوه
جیوه فلزی بسیار خطرناک برای طلاست که میتواند حتی طلای خالص را هم حل کند. تماس جیوه با طلا باعث تشکیل آمالگام میشود که سطح جواهرات را خراب و ظاهری غیرقابل استفاده ایجاد میکند. اگر چه که در گذشته از جیوه برای استخراج طلا استفاده میشد، اما تماس مستقیم آن با جواهرات بسیار آسیبزا بوده و باید از آن اجتناب کرد.
سرکه
سرکه حاوی اسید استیک است و بر فلزات موجود در آلیاژ طلا تأثیر میگذارد. تماس طولانیمدت طلا با سرکه باعث مات شدن، لکه و حتی خوردگی جزئی سطح طلا میشود. استفاده از سرکه برای تمیز کردن جواهرات توصیه نمیشود. اسید آن باعث کاهش جلای طبیعی و آسیب به آلیاژ میشود. در صورت تماس ناخواسته، شستشوی فوری با آب و خشک کردن با پارچه نرم اثرات منفی را کاهش خواهد داد.
بنزین
بنزین حاوی هیدروکربنهای قوی است که میتواند لایههای محافظ سطحی طلا را از بین ببرد. تماس مستقیم طلا با بنزین باعث کاهش جلای طبیعی و تغییر رنگ سطح میشود. در نتیجه در طول زمان باعث مات شدن طلا خواهد شد. کمک گرفتن از بنزین برای تمیز کردن طلا غیرمنطقی و خطرناک است. توصیه میشود برای این کار از محلولهای مخصوص جواهرات استفاده شود. استفاده از یک پارچه نرم و خشک، جایگزین ایمن و البته مؤثرتری برای بنزین است.
دشمن رنگ طلا
رنگ طلا به دلیل ترکیبات آلیاژی آن، تحت تأثیر برخی مواد شیمیایی تغییر رنگ میدهد. کلر، اسیدها و حلالها میتوانند باعث کدر شدن، لکه و تغییر رنگ سطح جواهرات شوند. قرار دادن جواهرات در معرض مواد آرایشی، عرق بدن و آلودگیهای محیطی نیز میتواند رنگ آنها را تحت تأثیر قرار دهد. استفاده از روشهای محافظتی مانند نگهداری در جعبههای جداگانه و دور از مواد خورنده، بهترین راه حفظ رنگ طلای جواهرات است.
دشمن جلای طلا
تماس با مواد شیمیایی میتواند جلای طلا را کاهش دهد. حلالها، پاککنندهها و حتی پارچههای خشن جلای طلا را کم کرده و باعث مات شدن سطح آن میشوند. تمیز کردن نادرست یا استفاده از مواد شیمیایی قوی بهطور مکرر باعث آسیب دائمی به جلای طلای جواهرات میشود. برای حفظ جلای طبیعی، استفاده از پارچههای نرم، محلولهای ملایم و نگهداری صحیح از زیورآلات توصیه میشود.
روشهای پیشگیری از خرابی طلا
اولین و مهمترین روش پیشگیری از خرابی طلا، اجتناب از تماس مستقیم با مواد شیمیایی خورنده است. جواهرات طلا باید هنگام شستشو، استفاده از مواد شوینده، استخر و حمام درآورده شوند تا جلای آنها حفظ گردد. نگهداری طلا در جعبههای مخصوص و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرد و غبار هم به افزایش طول عمر و حفظ زیبایی طلا کمک میکند. تمیز کردن دورهای زیورآلات با پارچه نرم و استفاده از محلولهای ملایم مخصوص جواهرات هم روش موثری برای حفظ سلامت و جلای طلا است.
نتیجهگیری
طلای خالص به خودی خود مقاوم است. اما آلیاژهای طلا به دلیل ترکیبات فلزی دیگر حساستر هستند و تحت تأثیر مواد شیمیایی و محیطی دچار تغییر رنگ، کاهش جلای سطحی یا آسیب فیزیکی میشوند. مواد مختلف خانگی و صنعتی، از جمله وایتکس، جوهرنمک، الکل و حتی سرکه، در طول زمان جواهرات طلا را خراب میکنند. با رعایت نکات ایمنی و استفاده از روشهای نگهداری مناسب، میتوان جلای طبیعی و زیبایی طلای جواهرات را برای سالها حفظ کرد. پیشگیری، بهترین روش حفاظت از طلاست و از آسیبهای ناشی از خرابی جواهرات جلوگیری میکند.
سؤالات متداول
دشمن طلا موادی هستند که رنگ، جلا یا ساختار آن را خراب کنند. مهمترین دشمنان شامل کلر (وایتکس)، جوهرنمک، اسیدها، حلالها مثل استون، چسبهای قوی و حتی جیوه و سرکه هستند. علاوه بر این، عرق بدن، مواد آرایشی و نگهداری نادرست هم باعث مات شدن یا لکهدار شدن طلا میشوند.
موادی که طلا را میخورند شامل جیوه، جوهرنمک و اسیدهای قوی، کلر، حلالهای قوی مثل استون و بنزین و برخی چسبها و مواد شیمیایی صنعتی هستند. این مواد باعث خوردگی، تغییر رنگ و کاهش جلای طلا میشوند.
بله، وایتکس (محلولهای حاوی کلر) طلا را خراب میکنند.
بله، چسب قطرهای میتواند طلا را خراب کند. مواد شیمیایی موجود در چسب باعث لکهدار شدن، تغییر رنگ و چسبیدن ذرات اضافی به سطح طلا میشوند و تمیز کردن آن سخت است.
