عیار طلا چیست؛ آشنایی با انواع عیار طلا

طلا از زمان‌های قدیم در فرهنگ‌های مختلف نمادی از ارزش و زیبایی بود. اما آنچه کمتر موردتوجه قرار می‌گرفت، مفهوم عیار طلا است؛ معیاری که کیفیت و خلوص واقعی این فلز گران‌بها را تعیین می‌کند. دانستن عیار طلا نه‌تنها به انتخاب بهتر زیورآلات کمک می‌کند، بلکه برای سرمایه‌گذاری و تشخیص اصالت طلا هم اهمیت زیادی دارد. در این مقاله با مفاهیم پایه‌ای عیار طلا، انواع مختلف آن و روش‌های دقیق تشخیص عیار این فلز باارزش آشنا می‌شوید تا با دانش و اطمینان بیشتری در دنیای خرید و فروش طلا قدم بردارید.

عیار طلا چیست؟ (تعریف عیار طلا)

عیار طلا نشان‌دهنده میزان خلوص طلای موجود در یک قطعه است که به‌صورت عددی از ۱ تا ۲۴ بیان می‌شود. عدد عیار نشان می‌دهد که از ۲۴ قسمت، چند قسمت آن طلای خالص و باقی آن آلیاژهای فلزی دیگر مانند نقره، مس یا پالادیوم هستند. برای مثال، طلای ۲۴ عیار یعنی ۱۰۰ درصد طلای خالص و طلای ۱۸ عیار یعنی ۱۸ قسمت طلا و ۶ قسمت آلیاژهای دیگر. این معیار به دلیل اهمیت بالای خلوص طلا، در تعیین قیمت و کیفیت طلا بسیار کاربردی است.

در صنایع طلا و جواهرسازی، عیار نقش مهمی در تعیین سختی، رنگ، دوام و قابلیت استفاده از طلا ایفا می‌کند. طلا با عیار پایین‌تر به دلیل وجود فلزات دیگر سخت‌تر و مقاوم‌تر است؛ اما در عوض درصد طلای خالص آن کمتر و ارزش آن پایین‌تر است.

انواع عیار طلا

طلا در انواع عیارهای مختلف تولید و عرضه می‌شود. عیارهای رایج طلا شامل ۹، ۱۰، ۱۴، ۱۸، ۲۱، ۲۲، ۲۳ و ۲۴ عیار هستند. هر کدام از این عیارها باتوجه‌به درصد خلوص، ویژگی‌های فیزیکی و کاربردهای متفاوتی دارند. به طور مثال، طلای ۹ عیار تنها شامل ۳۷.۵ درصد طلای خالص است و بیشتر در ساخت زیورآلات ارزان‌قیمت استفاده می‌شود. درحالی‌که طلای ۲۴ عیار، بالاترین خلوص را دارد و معمولاً در طلاهای مناسب برای سرمایه‌گذاری به کار می‌رود.

انتخاب نوع عیار طلا به کاربرد و نیاز مصرف‌کننده بستگی دارد. عیارهای پایین‌تر معمولاً سخت‌تر و مقاوم‌تر بوده و برای استفاده روزمره مناسب‌تر هستند. درحالی‌که عیارهای بالا نرم‌تر بوده و بیشتر برای سرمایه‌گذاری یا جواهرات خاص استفاده می‌شوند. آشنایی با انواع عیار طلا به افراد کمک می‌کند تا بر اساس بودجه و سلیقه خود بهترین گزینه را انتخاب کنند. در ادامه درباره انواع عیار طلا بیشتر صحبت کرده‌ایم.

طلای ۹ عیار

طلای ۹ عیار شامل ۳۷.۵ درصد طلای خالص و ۶۲.۵ درصد فلزات دیگر است. این عیار از طلا، به دلیل درصد پایین طلای خالص، سختی و دوام بالایی داشته و برای ساخت زیورآلات روزمره که نیاز به مقاومت بیشتری دارند مناسب‌تر است. همچنین، به دلیل قیمت پایین‌تر نسبت به عیارهای بالاتر، گزینه‌ای اقتصادی برای افرادی است که به دنبال زیبایی طلا در عین حال هزینه کمتر هستند. بااین‌حال، رنگ طلای ۹ عیار معمولاً کمی متمایل به سفید یا خاکستری است. زیرا مقدار زیادی فلزات پایه دارد که روی رنگ طلا تأثیر می‌گذارند. ازآنجاکه درصد طلای خالص پایین است، ارزش آن نسبت به عیارهای بالاتر کمتر بوده و حساسیت کمتری برای پوست ایجاد می‌کند.

طلای ۱۰ عیار

طلای ۱۰ عیار شامل ۴۱.۷ درصد طلای خالص است و به همین دلیل نسبت به طلای ۹ عیار کمی طلایی‌تر و از نظر مادی هم ارزشمندتر است.  این عیار هم مانند عیار ۹، بیشتر برای زیورآلات ارزان‌قیمت مناسب است. همچنین مناسب برای ساخت طلاهایی است که باید مقاومت بالا و قابلیت تحمل زیادی برای مصرف روزانه داشته باشند. در برخی کشورها، عیار ۱۰ حداقل استاندارد قانونی برای فروش طلا است. از نظر دوام، طلای ۱۰ عیار نیز بسیار مقاوم است و به دلیل درصد بالاتر طلای خالص، رنگ گرم‌تری نسبت به ۹ عیار دارد. این عیار طلا گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه برای افرادی است که می‌خواهند طلای واقعی را باقیمت کمتری خریداری کنند.

طلای ۱۴ عیار

طلای ۱۴ عیار شامل ۵۸.۳ درصد طلای خالص و ۴۱.۷ درصد آلیاژهای دیگر است. این عیار طلا نسبتا محبوب است و معمولاً در ساخت زیورآلات لوکس استفاده می‌شود. این عیار طلا در بسیاری از کشورهای جهان، به‌ویژه در آمریکای شمالی و اروپا، به‌عنوان استانداردی رایج برای ساخت زیورآلات مختلف شناخته می‌شود.

طلای ۱۸ عیار

هر طلای ۱۸ عیار شامل ۷۵ درصد طلای خالص بوده و رنگی بسیار طلایی و درخشان دارد. به دلیل درصد بالای طلای خالص، طلای ۱۸ عیار نرم‌تر از عیارهای پایین‌تر و نیازمند مراقبت بیشتری است. بااین‌حال، طلا ۱۸ عیار به دلیل کیفیت و استحکام، یکی از محبوب‌ترین انتخاب‌ها برای حلقه‌های ازدواج و جواهرات خاص است. این نوع طلا در بازارهای جهانی به‌عنوان طلایی باکیفیت بالا و ظاهری لوکس شناخته می‌شود و قیمت آن به‌مراتب بیشتر از عیارهای پایین‌تر است.

طلای ۲۱ عیار

طلای ۲۱ عیار شامل حدود ۸۷.۵ درصد طلای خالص است و به همین دلیل رنگ بسیار زرد و گرم‌تری دارد. این عیار عمدتاً در کشورهای خاورمیانه و آسیای جنوبی محبوب است. درصد طلای خالص بالاتر این طلا باعث می‌شود این نوع طلا نرم‌تر باشد و در نتیجه مراقبت بیشتری هم لازم داشته باشد. طلای ۲۱ عیار به دلیل نزدیک بودن به طلای خالص، ارزش سرمایه‌گذاری بالایی دارد. بااین‌وجود، استفاده از آن در ساخت زیورآلاتی که به صورت روزمره استفاده می‌شوند به دلیل نرمی آن محدود است.

طلای ۲۲ عیار

طلای ۲۲ عیار دارای ۹۱.۶ درصد طلای خالص است و یکی از عیارهای محبوب در بازارهای طلا به‌خصوص در خاورمیانه و هند محسوب می‌شود. رنگ این عیار بسیار درخشان و زرد بوده و بیشتر در ساخت زیورآلات و سکه‌های طلا استفاده می‌شود. نسبت آلیاژهای فلزی کم، باعث می‌شود طلای ۲۲ عیار نرم‌تر و شکننده‌تر از عیارهای پایین‌تر باشد. ازآنجاکه طلای ۲۲ عیار نزدیک به طلای خالص است، قیمت بالاتری نسبت به سایر عیارها دارد و برای سرمایه‌گذاری نیز گزینه مناسبی به شمار می‌رود. همچنین این عیار به دلیل رنگ زیبا و خلوص بالا در مراسم‌های خاص هم به طور ویژه مورد توجه قرار می‌گیرد.

طلای ۲۳ عیار

طلای ۲۳ عیار شامل حدود ۹۵.۸ درصد طلای خالص بوده و به همین دلیل از نظر خلوص به طلای ۲۴ عیار نزدیکی زیادی دارد . این عیار نسبت به طلای ۲۴ عیار کمی سخت‌تر و مقاوم‌تر است و به همین دلیل در برخی موارد برای ساخت زیورآلات لوکس‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرد. رنگ طلای ۲۳ عیار بسیار درخشان و زرد است و جذابیت زیادی دارد. طلای ۲۳ عیار به‌عنوان یک گزینه میان‌رده بین طلای ۲۲ و ۲۴ عیار شناخته می‌شود که خلوص و دوام نسبتا خوبی هم دارد. قیمت آن نسبت به عیارهای پایین‌تر بالاتر بوده و بیشتر در بازارهای سرمایه‌گذاری و جواهرات خاص موردتوجه است.

طلای ۲۴ عیار

طلای ۲۴ عیار به‌عنوان خالص‌ترین شکل طلا شناخته می‌شود که ۱۰۰ درصد آن طلای خالص است و هیچ آلیاژی در آن وجود ندارد. به دلیل خلوص بالای آن، این نوع طلا بسیار نرم است و برای ساخت جواهرات روزمره کمتر استفاده می‌شود (چون مقاومت لازم را ندارد.). این عیار از طلا عمدتاً برای سرمایه‌گذاری، ضرب سکه و ساخت شمش‌های طلا کاربرد دارد. رنگ طلای ۲۴ عیار بسیار درخشان و زرد است و به دلیل ارزش بالا، قیمت آن هم بیشتر از هر عیار دیگری است. این نوع طلا نماد خلوص مطلق است و بیشتر در بازارهای مالی و اقتصادی به‌عنوان دارایی ارزشمند نگهداری می‌شود.

کاربرد انواع عیار طلا

هر نوع عیار طلا بسته به میزان خلوص و ویژگی‌های فیزیکی‌ خود کاربردهای خاصی دارد. عیارهای پایین‌تر مانند ۹ و ۱۰ عیار به دلیل دوام بالا و قیمت مناسب، بیشتر در ساخت زیورآلات با مصرف زیاد و به شکل روزمره استفاده می‌شوند. این عیارها برای افرادی که نیاز به طلای مقاوم و مقرون‌به‌صرفه دارند، مناسب هستند. در مقابل عیارهای بالاتر مانند ۱۸، ۲۲ و ۲۴ عیار بیشتر در زیورآلات لوکس، سرمایه‌گذاری و مراسم‌های خاص کاربرد دارند. طلای ۱۸ عیار بیشتر برای ساخت حلقه‌های ازدواج و دستبندهای لوکس انتخاب می‌شود، درحالی‌که طلای ۲۴ عیار بیشتر در ساخت انواع شمش‌ و سکه‌های مختلف برای سرمایه‌گذاری به کار می‌رود.

جدول عیار طلا

جدول عیار طلا ابزاری مفید برای مقایسه درصد طلای خالص در هر عیار است. این جدول به خریداران طلا کمک می‌کند تا به‌سرعت تفاوت انواع عیار طلا را درک کنند. این جدول معمولاً شامل ستون‌هایی برای عدد عیار، درصد طلای خالص، درصد آلیاژهای دیگر و کاربرد معمول است. به‌عنوان‌مثال، طلای ۱۸ عیار شامل ۷۵ درصد طلای خالص و ۲۵ درصد آلیاژ است. استفاده از جدول عیار طلا به‌ویژه برای فروشندگان و خریداران، هنگام مقایسه قیمت‌ها و کیفیت جواهرات ضروری است.

راه‌های تشخیص عیار طلا (روش‌های سنجش عیار طلا)

برای تشخیص عیار طلا روش‌های مختلفی وجود دارد که برخی از آن‌ها بسیار دقیق و برخی دیگر ساده و خانگی هستند. روش‌های دقیق شامل آزمایش‌های آزمایشگاهی مانند آنالیز فلورسانس اشعه ایکس (XRF) است که بدون آسیب‌رساندن به طلا، میزان خلوص را تعیین می‌کند. از روش‌های خانگی می‌توان به بررسی کد حک شده روی طلا، تست اسید، استفاده از آهن‌ربا و مشاهده رنگ طلا اشاره کرد. هر یک از این روش‌ها مزایا و محدودیت‌های خود را دارد و معمولاً ترکیبی از آن‌ها برای تشخیص دقیق‌تر به کار گرفته می‌شود. در ادامه هر یک از انواع روش‌های سنجش عیار طلا را توضیح داده‌ایم.

بررسی کد حک شده روی طلا

یکی از ساده‌ترین و رایج‌ترین روش‌های تشخیص عیار طلا، بررسی کد حک شده روی آن است. این کد که معمولاً عددی بین ۹ تا ۲۴ است، نشان‌دهنده عیار طلای آن تکه طلا است. وجود این کد روی زیورآلات، تضمینی برای کیفیت محصول است. بااین‌حال، امکان دارد برخی قطعات بدون کد یا با کدهای اشتباه در بازار وجود داشته باشند. در این شرایط بهتر است دیگر روش‌های تشخیص هم انجام شوند تا فرد با اطمینان بیشتری خرید خود را نهایی کند.

آنالیز فلورسانس اشعه ایکس (XRF)

آنالیز فلورسانس اشعه ایکس (XRF) یکی از دقیق‌ترین روش‌های سنجش عیار طلا است که بدون آسیب‌رساندن به طلا، میزان خلوص فلز را اندازه‌گیری می‌کند. در این روش، پرتوهای ایکس به نمونه تابانده می‌شود و با تحلیل بازتاب‌ها، ترکیب فلزی به دست می‌آید. این روش در آزمایشگاه‌ها و فروشگاه‌های معتبر طلا استفاده می‌شود و به دلیل دقت بالا و سرعت انجام، بسیار محبوب است. البته هزینه انجام این آزمایش نسبت به روش‌های خانگی بیشتر است؛ ولی برای قطعات باارزش بالا توصیه می‌شود.

بررسی وزن و ابعاد طلا

وزن و ابعاد طلا می‌تواند سرنخی از عیار آن باشد؛ زیرا هر عیار طلا دارای چگالی و وزن مخصوص متفاوتی است. با مقایسه وزن واقعی طلا با وزن استاندارد برای ابعاد مشابه، می‌توان به کیفیت و عیار تقریبی آن پی برد. این روش بیشتر توسط کارشناسان و افراد متخصص انجام می‌شود. به دلیل امکان وجود آلیاژهای مختلف، دقت این روش نسبت به روش‌های آزمایشگاهی پایین‌تر است.

تست اسید و سنگ محک

تست اسید یکی از قدیمی‌ترین روش‌های تشخیص عیار طلا است که با استفاده از محلول‌های اسیدی مخصوص انجام می‌شود. در این روش، قطره‌ای از اسید خاص روی سطح طلا ریخته می‌شود. سپس واکنش آن با فلزات مشخص می‌کند که عیار طلا چقدر است. سنگ محک نیز به‌عنوان سطحی برای انجام تست اسید به کار می‌رود؛ طلا روی سنگ کشیده شده و سپس اسید روی آن آزمایش می‌شود. این روش به دلیل سادگی و کم‌هزینه‌بودن، در بازارهای محلی بسیار رایج است؛ اما ممکن است به قطعه طلا آسیب جزئی وارد کند.

استفاده از آهنربا برای تشخیص عیارطلا

طلای خالص خاصیت مغناطیسی ندارد و جذب آهنربا نمی‌شود. بنابراین استفاده از آهنربا در تشخیص عیار پایین یا تقلبی بودن طلا مفید است. اگر طلایی به آهنربا جذب شود، احتمالاً شامل فلزات آهنی یا ناخالصی‌های مغناطیسی است. البته این روش تنها برای تشخیص سریع و ابتدایی مناسب بوده و میزان دقیق عیار را مشخص نمی‌کند. همچنین، برخی فلزات غیرمغناطیسی در آلیاژ طلا وجود داشته دارند که آهنربا را جذب نکنند؛ بنابراین این تست باید همراه با روش‌های دیگر استفاده شود.

دستگاه تستر الکترونیکی طلا

دستگاه تستر الکترونیکی طلا با استفاده از فناوری‌های خاص، میزان خلوص و عیار طلا را بادقت بالایی اندازه‌گیری می‌کند. این دستگاه‌ها معمولاً از طریق اندازه‌گیری مقاومت الکتریکی یا واکنش فلز به جریان الکتریکی، عیار را تعیین می‌کنند. این روش سریع، غیرمخرب و قابل‌اعتماد است و در فروشگاه‌های معتبر و آزمایشگاه‌ها کاربرد فراوان دارد. بااین‌حال، قیمت دستگاه‌های تستر کمی بالا بوده و نیاز به تخصص کافی برای استفاده صحیح دارد.

توجه به رنگ طلا

رنگ طلا می‌تواند نشانه‌ای از عیار آن باشد. طلای با عیار بالاتر معمولاً رنگ زرد و درخشان‌تری دارد، درحالی‌که عیار پایین‌تر رنگی ملایم‌تر یا متمایل به سفید خواهد داشت. بااین‌حال، رنگ طلا به آلیاژهای به‌کاررفته نیز بستگی دارد و نمی‌توان به‌تنهایی به آن اعتماد کرد. برای مثال، طلای ۱۸ عیار رنگ گرم و طلایی دارد؛ اما رنگ طلای ۹ عیار به دلیل درصد زیاد فلزات دیگر کمی کدر یا روشن‌تر خواهد بود؛ بنابراین، توجه به رنگ باید همراه با دیگر روش‌ها تشخیصی عیار طلا انجام شود.

عیار طلای خالص چند است؟

عیار طلای خالص برابر با ۲۴ است؛ یعنی ۱۰۰ درصد طلا بدون هیچ‌گونه آلیاژی یا ناخالصی. این نوع طلا به دلیل خلوص بالا بسیار نرم است و معمولاً برای سرمایه‌گذاری و ساخت سکه و شمش استفاده می‌شود. خلوص کامل طلا باعث می‌شود که این فلز شکل‌پذیر و براق باشد. اما دوام لازم برای ساخت زیورآلات مقاوم را ندارد. در عمل، بسیاری از زیورآلات با عیارهای کمتر ساخته می‌شوند تا مقاومت و استحکام بهتری داشته باشند. طلای ۲۴ عیار به دلیل نرمی زیاد، کمتر در ساخت زیورآلات روزمره به کار می‌رود و بیشتر به‌عنوان معیار استاندارد خلوص طلا شناخته می‌شود.

تفاوت انواع عیار طلا با یکدیگر

تفاوت اصلی انواع عیار طلا در میزان خلوص طلای موجود در آلیاژ است که بر خواص فیزیکی، رنگ، دوام و قیمت نهایی تأثیر می‌گذارد. عیارهای پایین‌تر معمولاً سخت‌تر و مقاوم‌تر هستند؛ اما درصد طلای خالص کمتری دارند و به همین دلیل قیمت آن‌ها کمتر است. بالعکس، عیارهای بالاتر نرم‌تر، گران‌تر و درخشان‌تر هستند. علاوه بر این، تفاوت در رنگ و واکنش پوست افراد نیز به عیار بستگی دارد. برخی عیارهای پایین‌تر ممکن است باعث حساسیت پوستی شوند، درحالی‌که عیارهای بالاتر به دلیل درصد طلای بیشتر، حساسیت پوستی کمتری دارد. شناخت این تفاوت‌ها به انتخاب بهتر و مناسب‌تر طلا کمک می‌کند.

عیار طلای پرکاربرد و مرسوم در کشورهای مختلف

در کشورهای مختلف، عیارهای متفاوتی برای طلا مرسوم است که به فرهنگ، اقتصاد و بازار محلی بستگی دارد. برای مثال در آمریکا و اروپا، طلای ۱۴ و ۱۸ عیار بیشترین استفاده را دارد؛ زیرا دوام و خلوص قابل توجهی هم دارد. درحالی‌که در خاورمیانه و هند، طلای ۲۱ و ۲۲ عیار به دلیل رنگ زردتر و ارزش سرمایه‌گذاری بالاتر پرطرفدارتر است. این تفاوت‌ها بر قوانین و استانداردهای ملی هم تأثیر می‌گذارد و باعث می‌شود خریداران بین‌المللی هنگام خرید طلا به این موارد توجه کنند.

نکات مهم در انتخاب و خرید طلا با عیار مشخص

هنگام خرید طلا، توجه به عیار یکی از مهم‌ترین نکات است که باید باتوجه‌به بودجه، کاربرد و سلیقه انتخاب شود. افراد باید ابتدا نیاز خود را مشخص کنند؛ اگر طلایی برای استفاده روزمره نیاز دارند، زیورآلاتی با عیار ۱۴ و ۱۸ را خریداری کنند. ولی برای سرمایه‌گذاری، عیارهای بالاتر مانند ۲۲ و ۲۴ مناسب‌تر است. همچنین باید به اصالت و معتبر بودن فروشنده توجه داشت و از روش‌های تشخیص عیار استفاده کرد. بررسی کد حک شده، درخواست آزمایش دقیق و اطلاع از قوانین بازار می‌تواند خریدی امن‌تر و رضایت‌بخش‌تر را تضمین کند.

تبدیل عیارهای مختلف طلا به یکدیگر

تبدیل عیارهای مختلف طلا به یکدیگر نیازمند محاسبه درصد طلای خالص هر عیار است. به‌عنوان‌مثال، برای تبدیل طلای ۱۸ عیار به معادل طلای ۲۴ عیار، باید نسبت ۱۸ تقسیم بر ۲۴ را در نظر گرفت که معادل ۷۵ درصد طلای خالص است. این تبدیل به خریداران و فروشندگان کمک می‌کند تا ارزش واقعی قطعات مختلف را بهتر بسنجند. ابزارهای آنلاین و جدول‌های تبدیل عیار به‌راحتی در دسترس هستند و به‌سرعت محاسبات لازم را انجام می‌دهند. دانستن نحوه تبدیل عیارها برای مقایسه قیمت‌ها و ارزش‌ها در بازارهای مختلف اهمیت زیادی دارد.

نتیجه‌گیری

آشنایی با مفهوم عیار طلا و شناخت انواع مختلف آن، کلید انتخاب درست و هوشمندانه در بازار طلا و سرمایه‌گذاری است. همانطور که در مقاله اشاره شد، هر عیار طلا ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارد که باتوجه‌به نیاز، بودجه و سلیقه شخص انتخاب می‌شود. همچنین یادگیری روش‌های دقیق تشخیص عیار طلا به شما کمک می‌کند تا از خریدهای خود مطمئن‌تر باشید و از سرمایه‌گذاری در این فلز گران‌بها بیشترین بهره را ببرید. در دنیای طلای پیچیده امروز، دانش دقیق و آگاهی کامل به شما قدرت تصمیم‌گیری خوبی برای خرید این فلز ارزشمند می‌بخشد.

 سؤالات متداول